همه می‌دانیم که خرد جمعی رفتار گروه‌های بزرگ انسانی را شکل می‌دهد اما فعل و انفعالات گروه‌های کوچک و تعاملات آنها برای تصمیم‌گیری ناشناخته‌تر هستند؛ به خصوص وقتی موضوع ظهور رهبری و رهبر ها مطرح باشد. همین پرسش یکی از موضوعات اصلی در تحقیقات سازمانی است. این پدیده برای رسیدن به درک درست از انواع شبکه‌های اجتماعی، ضروری است.

یک گروه تحقیقاتی از دانشگاه نیویورک برای تحقیق در اینباره چندین گروه از پنج داوطلب تشکیل دادند که هر کدام باید در یک تست شناختی در ده دور متوالی شرکت می‌کردند. هدف تست هم حدس زدن تعداد نقاطی بود که فقط برای مدت نیم ثانیه نمایش داده می‌شدند. در هر دور، محققان از شرکت‌کنندگان می‌خواستند یکی از پاسخ‌های چندگزینه‌ای را با یک کلیکر مخصوص و بدون مکالمه با یکدیگر انتخاب کنند. چون نقاط فقط برای یک لحظه قابل رویت بودند، اعضای گروه فرصت شمارشان را نداشتند و باید حدس می‌زدند.

اما محققان آزمایش را طوری طراحی کرده بودند که شرکت‌کنندگان بتوانند پاسخ‌هایشان را براساس پاسخ‌های سایر اعضای گروه تغییر بدهند. وقتی همه شرکت‌کنندگان پاسخ اولیه‌شان را می‌دادند، یک نمایشگر پاسخ فعلی تمام اعضای گروه را به همراه عملکرد قبلی‌شان در انتخاب پاسخ‌های درست به همه نشان می‌داد. سپس یک فرصت ده ثانیه‌ای به آنها داده می‌شد تا پاسخشان را براساس پاسخ سایر اعضای گروه تغییر بدهند.

اکثریت حکم می‌کند؟

محققان با آنالیز نحوه شکل‌گیری پاسخ‌های شرکت‌کنندگان در طول مسابقه به این نتیجه دریافتند که افراد قانون اکثریت – که نقطه مقابل خرد جمعی است – را انتخاب نمی‌کنند. بلکه به طور فعال و براساس کارایی اعضای گروه در طول زمان، تصمیم می‌گیرند از چه کسی پیروی کنند.

در ساختنی بخوانید :
آیا پهپادها خطری برای هواپیماها محسوب می شوند؟

محققان براساس این مشاهدات به تکامل پویای شبکه‌ای از تعاملات پی بردند؛ شبکه‌ای که در آن شرکت‌کنندگان نقطه‌ها و لینک‌ها عواقب تاثیرات اجتماعی بودند. مثلا اگر شرکت‌کننده‌ای نظر شرکت‌کننده دیگر را در دور دوم تغییر داده بود، محققان از شرکت‌کننده اول به دوم لینکی ایجاد می‌کردند. سرعت رشد این شبکه هم در طول هر دوره از آزمایش افزایش می‌یافت.

موریزیو پورفیری، پروفسور مهندسی مکانیک و هوافضای دانشگاه نیویورک و یکی از اعضای گروه تحقیقاتی است. پورفیری درباره این شبکه و شکل‌گیری رهبری در گروه‌های کوچک می‌گوید: «افراد هر روز بیشتر از قبل از اطلاعات اجتماعی استفاده می‌کنند و هرچه این اطلاعات دقیق‌تر باشند، تاثیرش روی شرکت‌کنندگان بیشتر می‌شود. بنابراین ارتباط بین کارایی شرکت‌کنندگان و تاثیر اجتماعی آنها در طول زمان تقویت می‌شود و همین منجر به ظهور رهبری و رهبران گروه می‌شود.»

محققان برای تشخیص شبکه‌های اجتماعی درون تکامل فعل و انفعالات گروهی به نکات زیر توجه می‌کنند:

  • اطلاعات اجتماعی روی شرکت‌کنندگان برای تغییر پاسخ‌هایشان تاثیر می‌گذارد. شرکت‌کنندگان به طور میانگین پاسخ آنهایی که هیچکس جواب نداده را فقط ۵ درصد مواقع تغییر داده‌اند. در تمام دورها بیش از ۹ نمونه بود که شرکت‌کنندگان پاسخشان را با پاسخ سایر اعضا تغییر دادند و فقط ۰.۹ نمونه برای تغییر پاسخ سوالاتی بود که کسی پاسخ نداده بود.
  • احتمال پیروی شرکت‌کنندگانی که عملکرد بهتری داشتند، بیشتر بود. حتی اگر عملکردشان با اکثریت گروه متفاوت می‌بود.

گروه‌های کوچک متفاوت عمل می‌کنند

رهبر گروه تحقیقاتی شینوسوکه ناکایاما توضیح می‌دهد که رفتار گروه‌های کوچک به شدت با رفتار گروه‌های بزرگتر متفاوت است:

«در حالیکه جوامع بزرگ از قانون ساده اکثریت پیروی می‌کنند (با افزایش دقت کارایی در تعاملات تکرار شونده)، افراد به جای اطلاعات شخصی بیشتر روی اطلاعات اجتماعی تکیه می‌کنند و در نتیجه کارایی خوب می‌تواند منجر به ظهور پدیده رهبری بشود و در طول زمان تاثیرگذاری قویتری روی دیگران داشته باشد.»

پورفیری این نکته را خاطر نشان می‌کند که اگرچه اکثر مطالعات ارتباطات اجتماعی بر اساس شبکه‌های ایستا هستند (که با روابط ثابت تعریف می‌شوند) اما این مطالعه روی شبکه‎های کاربردی مبتنی بر روابط دائما متغیر تمرکز کرده است.

در ساختنی بخوانید :
تشخیص گاز عامل عصبی فقط با لگو و گوشی هوشمند!

«به لحاظ تاریخی، مردم شبکه‌های اجتماعی را به مثابه معادل شبکه آناتومی براساس گره‌های ثابت بین مردم بررسی می‌کردند. ما این ایده را مطرح کردیم که در گروه‌های کوچک شبکه‌ها به مرور زمان و براساس اعمال تکامل می‌یابند.» این نکته را هم در نظر داشته باشید که این اعمال مبتنی بر زمان شبیه به شبکه‌های مغز هستند که نورون‌های دور از هم ارتباط با یک عمل خاص را جعل می‌کنند.

«رویکرد ما مثل مطالعه مدارهای نورونی براساس نحوه کارکرد آنها در مغز به جای نحوه اتصال آناتومیک آنهاست.»

منبع