مارگزیدگی یکی از رویدادهای اورژانسی است که در واقعیت و داستان زیاد درباره آن می‌شنویم. اما حقیقت این است که آمار مارگزیدگی‌های سمی خیلی کمتر از چیزی است که تصور می‌کنیم. حتی در ایران که تعداد مارگزیدگی سالانه در آن بسیار بالاست هم مرگ در اثر نیش مار سمی بسیار نادر است. با این وجود همه ما ممکن است روزی در معرض مارگزیدگی قرار بگیریم. به همین خاطر در این مطلب قصد داریم روش‌های فوری درمان مارگزیدگی را به شما معرفی کنیم. اگر اهل کمپینگ هستید، به خاطر شغل‌تان زیاد در معرض تماس با خزندگان هستید یا خزندگان زیادی در محل زندگی‌تان وجود دارد، با ساختنی همراه باشید. شاید یکی از روش‌های درمان مارگزیدگی روزی به دردتان بخورد.

آنطور که پروفسور ویلیام هیز – استاد بیولوژی دانشگاه لوما لیندیا – می‌گوید شانس مرگ در اثر مارگزیدگی یک در هزار است که شانس بسیار خوبی است. علیرغم این شانس خوب، بسیاری از مردم از مارگزیدگی وحشت دارند. پروفسور هیز می‌گوید این وحشت عمومی را می‌توان با کمک دو تئوری اولیه توضیح داد. زیست‌شناسان تکاملی معتقدند یک ترس ذاتی از گزیدگی خزندگان در روح و روان انسان‌ها وجود دارد. اما پروفسور هیز می‌گوید این ترش بیشتر تحت تاثیر شرایط تربیتی شکل گرفته است:

«به ما یاد داده‌اند از مارها بترسیم و به همین خاطر حتی آموزش‌های رسانه‌ای هم کمکی در این زمینه نمی‌کند.»

البته این ترس از مارگزیدگی بی‌دلیل هم نیست. نیش مار سمی حتی اگر منجر به مرگ نشود هم آسیب‌هایی مثل تغییر شکل دائمی و آسیب‌های کلیوی و مفصلی به همراه دارد. درمان مارگزیدگی هم معمولا هزینه‌ زیادی می‌برد. بیشتر گزیدگی‌ها به ۱۴ تا ۷۰ ویال پادزهر یا آنتی‌ونوم نیاز دارند.

در ساختنی بخوانید :
جواب سول هایتان درباره اجاق مایکروویو را اینجا بخوانید

برای اینکه خودتان را از مارگزیدگی در امان نگه دارید، یک راه‌حل قطعی وجود دارد: در فصل فعالیت و جفت‌گیری مارها به زیستگاه‌های آنها نزدیک نشوید (فصل جفت‌گیری مارها در روزهای نسبتا خنک بهار و پاییز است). این راه‌حل برای بسیاری از افراد، اجرایی نیست و اگر شما هم جزو آنها هستید، بهتر است روش‌های درمان مارگزیدگی را یاد بگیرید. فقط در این صورت است که می‌توانید هزینه‌های جسمی و مادی نیش مارهای سمی را به حداقل برسانید.

فاصله‌ را حفظ کنید

اگر مشغول کوهنوردی، کمپینگ یا فعالیت در نزدیکی زیستگاه‌های مارها و سایر خزندگان هستید، باید حواستان به این جانوران باشد. خوب به اطراف دقت کنید و اگر یک مار اطراف‌تان دیدید، بلافاصله دو قدم به عقب بردارید. بیشتر مارها فقط می‌توانند به اندازه نصف طول بدن‌شان حمله کنند و در نتیجه اگر از آنها فاصله داشته باشید، خطری تهدیدتان نمی‌کند.

ضمن اینکه هر ماری که پیش رویتان ببینید لزوما قصد حمله کردن ندارد. بیشتر مارها ترجیح می‌دهند سرعت حرکت‌شان را حفظ کنند تا به شکارچی احتمالی حمله کنند.

آرام باشید

عجیب است اما یکی از ساده‌ترین راه‌های محافظت در برابر مارگزدیدگی، زن بودن است. آنطور که پروفسور هیز می‌گوید بیش از ۸۰ درصد بیماران ماگزیدگی مردان و پسران هستند. مارها علاقه خاصی به مردان ندارند و علت این آمار فقط آن است که مردها بیشتر به مارها حمله می‌کنند در حالیکه زنان رفتار آرام‌تر و محتاط‌تری دارند.
۴۵ درصد از موارد مارگزیدگی در اثر تماس با مار، تلاش برای برداشتن مار و ضربه زدن به مار با چوب ایجاد شده است. ۲۰ درصد آمار هم متعلق به کسانی است که الکل مصرف کرده بودند.

در ساختنی بخوانید :
جدیدترین تصاویر فضاپیمای جونو از ابرهای مشتری را اینجا ببینید

این آمار روش دوم پیشگیری از مارگزیدگی را به ما نشان می‌دهد: تا جایی که می‌توانید از مارهایی که می‌بینید دور بمانید!

پوست‌تان را بپوشانید

اگر قصد کوهنوردی در بهار و پاییز دارید، درباره مناطقی که به آنها سفر می‌کنید مطالعه کنید. اگر تعداد خزندگان در آن مناطق زیاد است، حتما پوست‌تان را با پارچه بپوشانید. این روش پیشگیری از گزیدگی هزینه اضافی نمی‌خواهد و فقط باید لباس آستین بلند، شلوار، دستمال گردن و جوراب بپوشید.

بررسی‌ها نشان می‌دهد پارچه باعث می‌شود مقدار زهر منتقل شدن از نیش مار را به حداقل برساند و زهر کمتر هم به معنای آسیب‌های کمتر است.

درمان مارگزیدگی را یاد بگیرید

اگر علیرغم تمام پیشگیری‌ها مار نیش‌تان زد باید چکار کنید؟ احتمالا درباره کمک‎های اولیه و اقدامات اورژانسی برای درمان مارگزیدگی چیزهایی شنیده‌اید؛ روش‌هایی مثل کمپرس سرد، سوک الکتریکی، بریدن محل نیش و مکیدن زهر با دهان، استفاده از شریان بند و حتی ساخت پماد از سر مار! همین ابتدا بگوییم که هیچکدام از این روش‌ها جواب نمی‌دهند و گاهی منجر به آسیب بیشتر هم می‌شوند.

به گفته پروفسور هیز، تنها روش قابل درمان مراجعه به بیمارستان و دریافت آنتی‌ونوم است. هرچه ونوم یا زهر بیشتر در بدن شما بماند، آسیب بیشتری به بافت‌های بدن می‌زند. بنابراین بهترین روش درمان مارگزیدگی گوشی تلفن، یک همراه قابل اعتماد یا کلید ماشین‌تان است که شما را به بیمارستان می‌رساند!

اگر دچار مارگزیدگی شدید، سعی کنید از مار یا محل گزیدگی عکس بگیرید. به این ترتیب تشخیص گونه مار و آنتی‌ونوم مناسب ساده‌تر می‌شود. سپس سریع‌ترین راه برای رسیدن به بیمارستان را انتخاب کنید.

در ساختنی بخوانید :
غول های گازی چطور شکل گرفته اند؟

مزایای زهر نیش مار

همانطور که گفتیم شانس مارگزیدگی سمی یک در هزار است. با این حال ممکن است مار غیرسمی شما را نیش بزند که خیلی هم بد نمی‌شود! تعداد قابل توجهی از مواد دارویی از زهر مارهای غیرسمی تولید می‌شوند و برای درمان بسیاری از مشکلات از درد قفسه سینه گرفته تا فشار خون بالا و چین و چروک هم استفاده می‌شوند.

زهر مار حتی ممکن است در جراحی مغز هم به کار برود. محققان دانشگاه لوما لیندیا در حال حاضر مشغول آزمایشاتی هستند که اگر موفقیت‌آمیز باشند، از زهر مار زنگی برای کاهش خونریزی‌های بعد از جراحی استفاده خواهد شد.

منبع